بیخوابی یکی از شایعترین اختلالات خواب در جوامع امروزی است که میتواند کیفیت زندگی، سلامت روان و حتی عملکرد روزانه افراد را تحت تأثیر قرار دهد. درمانهای مختلفی برای بیخوابی وجود دارد اما بسیاری از داروهای شیمیایی عوارض جانبی و خطر وابستگی دارند. در این میان، ملاتونین بهعنوان یک هورمون طبیعی بدن، بهعنوان درمانی ایمنتر و طبیعی برای بهبود خواب مورد توجه قرار گرفته است. در این مقاله به بررسی علمی فواید ملاتونین، دوزهای مختلف آن و معرفی محصولات ملاتونین ۳، ۵ و ۱۰ میلیگرم شرکت اکسیرآفرین آریا میپردازیم.

ملاتونین چیست و چگونه عمل میکند؟
ملاتونین هورمونی است که توسط غده صنوبری (Pineal gland) در مغز ترشح میشود و نقش اصلی آن تنظیم چرخه خواب–بیداری است. ترشح این هورمون در هنگام تاریکی افزایش یافته و باعث احساس خوابآلودگی میشود. به همین دلیل، از آن بهعنوان “هورمون خواب” یاد میشود.
مکانیسم عمل این هورمون شامل:
-تنظیم ریتم شبانهروزی (Circadian rhythm)
-کاهش زمان لازم برای به خواب رفتن (Sleep latency)
-بهبود کیفیت و مدت خواب
-اثرات آنتیاکسیدانی و محافظتی بر نورونها
فواید ملاتونین در بیخوابی
مطالعات بالینی نشان دادهاند که مصرف مکملهای ملاتونین میتواند در شرایط مختلفی مؤثر باشد:
-کاهش بیخوابی اولیه در بزرگسالان و سالمندان
-بهبود خواب در کارگران شیفتی
-کاهش علائم پرواززدگی (Jet lag)
–کمک به بیماران با مشکلات روانشناختی (مانند افسردگی یا اضطراب) که دچار بیخوابی هستند
–نقش حمایتی در اختلالات عصبی مانند آلزایمر و پارکینسون از طریق اثرات آنتیاکسیدانی

ایمنی و مزایای ملاتونین نسبت به داروهای خوابآور
برخلاف داروهای شیمیایی مانند بنزودیازپینها، ملاتونین:
-خطر وابستگی ندارد.
-عوارض جانبی خفیفتر دارد (خوابآلودگی روزانه خفیف یا سردرد در برخی افراد).
-حتی در مصرف طولانیمدت ایمنتر است.
دوزهای مختلف ملاتونین و کاربرد آنها
میزان مصرف مناسب این مکمل بستگی به شدت بیخوابی، سن بیمار و شرایط فردی دارد. دوزهای آن شامل:
– ۳ میلیگرم: مناسب برای افراد با بیخوابی خفیف، یا کسانی که تازه شروع به مصرف مکمل کردهاند.
– ۵ میلیگرم: مناسب برای بیخوابی متوسط یا افرادی که دوز پایینتر پاسخ کافی نداده است.
– ۱۰ میلیگرم: برای موارد بیخوابی شدید، Jet lag شدید یا بیماران خاص (با تجویز پزشک).
نکات مهم در مصرف ملاتونین
بهتر است ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از خواب مصرف شود.
از مصرف همزمان با الکل و داروهای خوابآور دیگر اجتناب شود.
در کودکان، زنان باردار و شیرده تنها با مشورت پزشک مصرف گردد.

جمعبندی
ملاتونین بهعنوان یک راهکار طبیعی و ایمن در درمان بیخوابی نقش مهمی دارد. این مکمل میتواند به بهبود کیفیت خواب، تنظیم چرخه شبانهروزی و کاهش مشکلاتی مانند Jet lag کمک کند. محصولات ملاتونین ۳، ۵ و ۱۰ میلیگرم اکسیرآفرین آریا با پوشش طیف خفیف تا شدید بیخوابی، انتخابی علمی و مطمئن برای بیماران محسوب میشوند. توجه به دوز مناسب، مشورت با پزشک و رعایت اصول بهداشت خواب میتواند اثربخشی این مکمل را به حداکثر برساند.
منابع
https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements-melatonin/art-20363071
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK534823
https://www.sleepfoundation.org/melatonin/melatonin-dosage-how-much-should-you-take
https://www.healthline.com/nutrition/melatonin
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2405844024002974
نویسنده
محقق و داروساز