ملاتونین یک هورمون طبیعی است که عمدتاً توسط غده پینهآل (Pineal Gland) در مغز ترشح میشود. این هورمون با چرخه شبانهروزی بدن یا همان ریتم شبانهروزی (Circadian Rhythm) ارتباط مستقیم دارد و به بدن سیگنال میدهد که زمان خواب یا بیداری فرا رسیده است. علاوه بر تولید طبیعی، ملاتونین به صورت مکمل دارویی نیز در دسترس است و برای درمان برخی اختلالات خواب و مشکلات عصبی مورد استفاده قرار میگیرد. در این مقاله به استفاده از ملاتونین در کودکان، فواید و دوز مناسب میپردازیم.

ملاتونین در کودکان
ایمنی
مطالعات نشان دادهاند که مصرف ملاتونین در کودکان بهطور کلی ایمن است، بهویژه در مواردی مانند بیخوابی، اوتیسم، ADHD یا اختلالات عصبی-تکاملی.
دوز مورد نیاز
-دوز معمول: ۰.۵ تا ۳ میلیگرم یک ساعت قبل از خواب.
-در برخی اختلالات خاص (مانند اوتیسم یا اختلال خواب شدید)، پزشک ممکن است دوز بالاتر تجویز کند.
مصرف ملاتونین در کودکان و دوز آن میبایست حتما توسط پزشک تعیین شود.
عملکرد و فواید ملاتونین در کودکان
1-تنظیم ریتم خواب و کاهش مشکلات بیخوابی.
2-بهبود تمرکز روزانه و عملکرد تحصیلی.
3-کاهش تحریکپذیری و اضطراب.
4-در کودکان مبتلا به اوتیسم، باعث بهبود کیفیت خواب و کاهش بیداریهای شبانه میشود.
مکانیسم ملاتونین در کودکان
ملاتونین از تریپتوفان و سپس سروتونین در غده پینهآل ساخته میشود. تولید آن در شب افزایش و در روز کاهش مییابد. مکانیسم اثر ملاتونین شامل:
-اتصال به گیرندههای MT1 و MT2 در مغز که ریتم شبانهروزی و چرخه خواب را تنظیم میکنند.
-کاهش فعالیت سیستم سمپاتیک و افزایش آرامش عصبی.
-مهار تولید رادیکالهای آزاد و افزایش فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی.

احتیاطات مصرف ملاتونین در کودکان
1-مصرف باید تحت نظر پزشک انجام شود و از خودسرانه دادن آن به کودک پرهیز گردد.
2-نباید جایگزین رعایت بهداشت خواب (Sleep Hygiene) شود.
3-در صورت بروز عوارضی مانند سردرد، گیجی یا تغییرات خلقی باید مصرف قطع و به پزشک اطلاع داده شود.
4-مصرف طولانیمدت هنوز بهطور کامل بررسی نشده و باید با احتیاط باشد.
جمعبندی
ملاتونین یک هورمون حیاتی برای تنظیم خواب و ریتم شبانهروزی بدن است که علاوه بر نقش طبیعی خود، به شکل مکمل نیز کاربرد گستردهای دارد. مصرف آن در بزرگسالان و کودکان میتواند به بهبود کیفیت خواب، کاهش اضطراب و تقویت سیستم ایمنی کمک کند. ملاتونین 3 میلیگرم شرکت اکسیرآفرین آریا میتواند انتخاب مناسبی برای کودکان در نظر گرفته شود. با این حال، مصرف ملاتونین بهویژه در کودکان باید تحت نظر پزشک و با رعایت دوز مناسب صورت گیرد تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود. در ادامه به فواید و مکانیسم کلی ملاتونین میپردازیم.
ملاتونین چیست؟
ملاتونین هورمونی است که در بدن در پاسخ به تاریکی ترشح شده و ریتم شبانهروزی بدن را تنظیم میکند. به این هورمون، هورمون خواب نیز میگویند.
فواید ملاتونین برای بدن
1-بهبود کیفیت خواب : کاهش بیخوابی و تنظیم خواب در افراد با شیفت کاری یا سفرهای طولانی (Jet Lag).
جهت اطلاعت بیشتر درمورد فواید ملاتونین برای بیخوابی کلیک کنید.
2-کاهش استرس و اضطراب : ملاتونین با اثر روی گیرندههای عصبی باعث آرامش روانی میشود.
3-محافظت آنتیاکسیدانی : به خنثی کردن رادیکالهای آزاد کمک کرده و در پیشگیری از پیری زودرس نقش دارد.
4-تقویت سیستم ایمنی : ملاتونین میتواند پاسخ ایمنی بدن را بهبود بخشد.
5-سلامت قلب و عروق : برخی مطالعات نشان دادهاند که ملاتونین فشار خون شبانه را کاهش میدهد.

منابع
https://answers.childrenshospital.org/melatonin-for-children/
https://www.health.harvard.edu/blog/new-advice-on-melatonin-use-in-children-202210062832
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10968776
https://www.mayoclinichealthsystem.org
https://www.childrenscolorado.org/just-ask-childrens/articles/melatonin
نویسنده
محقق و داروساز